Çalışmalar
Strateji ve jeopolitik üzerine dört kitap, üçü Destek Yayınları'ndan. Beşincisi, Stratejik Durum Değişikliği, Türkçe ve İngilizce olarak tamamlandı.
-
Destek Yayınları
-
Destek Yayınları, 2025
-
Destek Yayınları, 2024
-
Sahi Kitap, 2019
Son metin tamamlandı · Yayıncı aranıyor
Stratejik Durum Değişikliği
Yeni Nesil Savaşta Üstünlüğün Gerçek Anlamı
Kitabın tamamına erişmek için yazarla bağlantı kurun → Bir bölüm okuyun
Büyük güçler zafer için savaşmayı bıraktı. Durumu değiştirmek için savaşıyorlar: her muharebe sonucundan daha uzun ömürlü olan ve güvence altına alınması için hiçbir teslim törenine ihtiyaç duymayan kontrol koşullarını tasarlamak için.
Stratejik yazıların çoğu kimin kazandığını sorar. Stratejik Durum Değişikliği bu sorunun süresinin dolduğunu savunur. Son on yılın savaşlarında baskın güçler boğazlar, nükleer malzeme, enerji fiyatlaması ve ticaret yolları üzerinde kalıcı, tasarlanmış üstünlük peşinde koştu; toprağa da teslimiyete de pek ihtiyaç duymadı. Kitap, bunun her çağda değil de neden şimdi işleyen yöntem haline geldiğini savaş nesilleri üzerinden açıklar.
Sürmekte olan ABD-İran ve Rusya-Ukrayna savaşlarını canlı laboratuvarlar olarak ele alır ve üzerlerine üç tez kurar. Birincisi egemenlik kayması: kısa mutabakat zabıtları, hiçbir antlaşmanın ilan etmediği egemenlik kayıplarını tescil eder. İkincisi durum mühendisliği: küçük dokunuşlar, izlenen tepkiler ve birikimli yakınsamadan oluşan, evrimsel oyun teorisinin araçlarıyla modellenen bir döngü. Üçüncüsü altıncı nesil savaş: makine-insan etkileşiminin derinleştiği, bilişsel alanın mücadelenin daha büyük bölümünü taşıdığı, otonom sistemlerin ve yapay zekâ destekli kararların yaygınlaştığı savaş.
İngilizce strateji kitaplarının pek azı Türkiye'den yazılmıştır. Eski Türk Hava Kuvvetleri İstihbarat Başkanı Tokmakoğlu, ABD doktrinini, Rus kuramını ve Orta Doğu'daki gelişmeleri olup biterken yan yana okur ve bu tezleri 2017'den beri kamuoyu önünde savunuyor.
Kitabın belirli bir çıkış noktası var. İran savaşını tartışan bir televizyon programında Tokmakoğlu, ABD'nin zafer peşinde olmadığını, bir durum değişikliği tasarladığını savundu: görüşmelerle dönüşümlü baskı; Hürmüz, nükleer malzeme ve petrol fiyatlaması üzerinde kontrol. Önde gelen bir ulusal gazetenin genel yayın yönetmeni ona şöyle karşılık verdi: "Süslü sözlerle bezenmiş açıklamalarla ilgilenmiyorum. Konu açık. ABD kaybetti!"
O sırada İran savaşı üzerine bir kitap yazıyordu. Onu bir kenara bıraktı ve önce bunu yazdı.
Everett Dolman'ın Pure Strategy'si, Robert Mandel'in The Meaning of Military Victory'si ve Sean McFate'in kalıcı düzensizlik üzerine çalışmalarının yanında durur. Farkı, zaferin gözden düşmesini belirli bir döneme ilişkin bir iddia olarak ele almasındadır: sınanabilen ve operasyonel bir döngüyle birlikte gelen bir iddia.
İki sayfa, İran’ın egemenlik alanlarında kalıcı bir değişiklik üretti. Toprak korundu. Doku gevşedi.
Stratejik Kazanım bölümünden · Egemenlik kayması
Kitabın tamamına erişmek için yazarla bağlantı kurun → Bölümün tamamını okuyun
Köşe
Independent Türkçe
The Independent'ın (Birleşik Krallık) Türkçe edisyonunda “Türkiye’den Sesler” yazarı. Yalnızca Eylül 2026'da on altı yazı.
Stratejik Durum Değişikliği'nin tezi kamuoyu önünde, yazı yazı kuruldu. Son yazılar:
- Moskova Rafinerisi, Duma Günü ve petrolün üç boğazı 21 Eylül 2026
- Grönland: Jeopolitik gereklilik 20 Eylül 2026
- Üç koridor: Cibuti, Ümit Burnu ve Kuzey Deniz Yolu 19 Eylül 2026
- Yemen artık ikinci planda tutulamaz 17 Eylül 2026
- NATO strateji olarak kuantum-hazır ittifak 15 Eylül 2026
- BRICS Yeni Delhi Bildirgesi 13 Eylül 2026
Ekranda
2017'den beri savaşları, henüz sürerken televizyonda anlatıyor.
Habertürk · NTV · CNN Türk · TRT Haber · TRT Arabi · Haber Global · A Haber
Hakkında
Görev
Gürsel Tokmakoğlu Türk stratejist ve jeopolitik uzmanı; eski Türk Hava Kuvvetleri istihbarat subayıdır. Askerlik yaşamı boyunca en yüksek sicille taltif edildi; en üst askerî yöneticiler ondan stratejik danışman olarak görüş aldı.
-
1961
Çan, Çanakkale'de doğdu
-
1982
Hava Harp Okulu
Elektrik-Elektronik Mühendisliği.
-
1983
Silahlı Kuvvetler İstihbarat Okulu
Bu yıldan itibaren yurt içinde ve yurt dışında askerî istihbarat görevleri. Soğuk Savaş döneminde uzmanlaştı: nükleer silah kullanımı üzerine çalışmalar; NATO Barış İçin Ortaklık ve AGİT kapsamında güven ve güvenlik artırıcı önlemler ve silahsızlanma; SSCB döneminde silahların kontrolü görevleri; Güney Kafkasya çalışmaları. İki Körfez Savaşı'nda da Irak uzmanı olarak aktif görevde; Türkiye savaşa girseydi savaşı karar vericilerle birlikte yönetecek ekipteydi. ABD'nin TBMCS harekât bilgi sistemini geliştirmesini izledi ve Hava Kuvvetleri'nin bilgi sistemleri çalışmalarını derinleştirdi.
-
1988-1993
İstihbarat Okulu'nda öğretmen
Üst komutanlığın verdiği görevle istihbarat eğitiminde reform. Teknik öğretmenlik (pedagojik formasyon) eğitiminin ardından müfredatları geliştirdi; başka birlik ve okullarda da kullanılan konsept ve operasyonel istihbarat ders kitaplarını yazdı.
-
1995
Hava Harp Akademisi
Tez: "Harekât Araştırmasının İstihbarat Alanında Kullanılması"; savaşlara daha bilimsel bakılması gerektiğini savundu. Ardından Silahlı Kuvvetler Akademisi.
-
1995-1999
2nci Hava Kuvvetleri İstihbarat Başkanı, Diyarbakır
Terörle mücadele ve iç güvenlik. 1996'dan itibaren Kuzey Irak'taki büyük operasyonlarda taktik konseptin değişimine katkı; hava gücünün zor arazi ve tehdit şartlarında özel kuvvet harekâtlarında kullanımı için keşif-gözetleme ve karar süreçlerini birleştiren özgün bir sistem geliştirdi. Suriye'ye stratejik baskının ilk stratejilerini ortaya koyan, daha sonra Türkiye'nin adımlarına rehberlik eden "Suriye İstihbarat Durum Değerlendirmesi"ni yazdı.
-
·
NATO görevi, İtalya
Bosna ve Kosova harekâtlarında 5nci ATAF Karargâhı Hedef Şube Müdürü; Türk Hava Kuvvetleri'nin Bosna'daki hava savunma görevlerinden Kosova'da taarruzi görevlere geçişinde emeği geçti. NATO madalyası. Lockheed Martin ile de temas hâlinde Hava Kuvvetleri bilgi sistemleri üzerine çalıştı.
-
2001-2002
Hava Kuvvetleri İstihbarat Okulu Komutanı
Bir bölüm başkanlığını müstakil okul hâline getirdi, NATO'ya ve diğer kuvvetlere açtı, yeni kurslar hazırladı. Askerî öğrencilerin Uluslararası İlişkiler alanında yetişmesini sağladı. Dış göreve gitmeden önce halen işleyen Hava Kuvvetleri İstihbarat Vizyonu dokümanını yazdı.
-
2002-2004
Kazakistan ve Tacikistan Askerî Ataşesi
Almatı'da Asya Platformu'nu kurdu. Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan ve Tacikistan ile Hazar, Semey ve Aral bölgelerinde incelemeler; Çin'in askerî imkânları, özellikle İHA ve füzeler üzerine çalıştı. Hazar güvenliği üzerine çalıştı; Bautino Askerî Limanı, Aktau Deniz Üssü ve Deniz Akademisi'nin kuruluşuna katkı sağladı, Almatı'da bir özel kuvvetler birliğinin kurulmasına destek verdi. Afganistan'daki NATO misyonuna Orta Asya'dan destek verdi; bölgede AGİT ve NPT çalışmalarına katkıda bulundu.
-
2006-2007
Hava Kuvvetleri İstihbarat Daire Başkanı
Yazdığı istihbarat vizyonunun yerleşmesini sağladı; yeni keşif-gözetleme imkânları (sensör, uydu, İHA, karar ve koordinasyon sistemleri) için çalıştı. 2007'de emekli oldu.
-
2007-2017
Özel sektörde üst düzey görevler
İnşaat ve turizm; Türkiye'de ve yurt dışında. Aynı yıllarda altı şiir ve felsefe kitabı yayımladı (2010-2013).
-
2017
Strateji ve güvenlik yorumculuğuna yöneldi
Politik Merkez köşesi ve televizyon çalışmalarının başlangıcı. Daha sonra Türkiye'nin Suriye operasyonlarında gözlemci (Barış Pınarı, Bahar Kalkanı).
Yöntem
Birinci elden gözlemle ve birden fazla bakış noktasından çalışır. Amerikan gücünü Amerika Birleşik Devletleri'nde inceledi, dünyaya Rus "kalpgâh"ından baktı, Çin'i merkeze koyup oradan inceledi; Avrupa ve Orta Doğu üzerine kesintisiz çalışıyor.
Her türden savaşı yakından gördü; terörle mücadeleyi de konuları arasında sayar.
Esas olan, olup bitenlerin özünü kaçırmadan, kavrayarak ilerlemektir.
Stratejik Durum Değişikliği, ön söz
Kitaplar
2017'de strateji ve güvenlik yorumculuğuna yöneldi. Stratejik yazıları bugün dört kitaba ulaştı: vekâlet savaşlarının sahnesi olarak Suriye'yi ele alan Barış Pınarı (2019/2020, Sahi Kitap); güç birikimini bir siyasi disiplin olarak inceleyen Politik Uyanış (2024, Destek Yayınları); savaş bilimi polemolojiyi Türk okuruna tanıtan ve beşinci nesil savaşı bütünüyle ortaya koyan Polemoloji (Destek Yayınları); ve kontrollü kaosu devlet yönetiminin bilinçli bir aracı olarak ele alan Kaos Stratejisi (Destek Yayınları). Beşincisi, Stratejik Durum Değişikliği (Strategic Situation Change), Eylül 2026'da Türkçe ve İngilizce olarak tamamlandı.
Bugün
The Independent'ın (Birleşik Krallık) Türkçe kardeş yayını Independent Türkçe'de yazıyor; yazılarının İngilizce versiyonlarını Substack'te yayımlıyor; Habertürk, NTV, CNN Türk, TRT ve A Haber'de televizyon yorumcusu olarak yer alıyor. Yeni kitabı Stratejik Durum Değişikliği, bu çerçeveyi stratejik üstünlüğün ve savaşın nasıl değiştiğine ilişkin kitap boyu bir incelemeye genişletiyor ve Thomas Schelling'den John Mearsheimer'a Batı strateji kuramıyla doğrudan çalışıyor.
Türkiye'de yaşıyor; evli ve iki çocuk babası. Resimle de ilgileniyor; Almatı'da ve Ankara'da Bilkent Galerisi'nde sergi açtı.
Kitaplar
Strateji ve jeopolitik. Baskılar idefix.com'da.
-
Tamamlandı, Eylül 2026
Büyük güçler neden artık zafer için değil, durumu değiştirmek için savaşıyor; okurun kendisinin uygulayabileceği bir testle.
-
Destek Yayınları
Kontrollü kaos, devlet stratejisinin bilinçli bir aracı olarak; Trump dönemi ABD politikası üzerinden okunuyor.
-
Savaş Bilimi ile Küresel Güvenlik Analizi · Destek Yayınları
Polemolojiyi küresel güvenlik analizi için bir disiplin olarak kurar ve beşinci nesil savaşı bütünüyle ortaya koyar.
-
Stratejik Güç Birikimi ve Akılcılık Üzerine · Destek Yayınları, 2024
Politikayı, ulusal güç birikiminin stratejik bir disiplini olarak inceleyen bir çalışma.
-
Vekâlet Savaşlarının Pençesindeki Suriye · Sahi Kitap, 2019/2020
Doğu Akdeniz'de vekâlet savaşlarının sahnesi olarak Suriye.
Platformlar
- Independent Türkçe The Independent'ın Türkçe kardeş yayınında "Türkiye'den Sesler" yazarı indyturk.com/gürsel-tokmakoğlu
- Substack Independent Türkçe yazılarının İngilizcesi substack.com
- Televizyon Habertürk, NTV, CNN Türk, TRT ve A Haber'de düzenli yorumcu
- X Strateji ve güncel savaşlar üzerine anlık yorum @GurselTokmakogl
- LinkedIn Profesyonel profil linkedin.com/in/grsltkmkgl
- Politik Merkez Uzun soluklu siyasi ve stratejik yorum arşivi politikmerkez.com/author/tokmakoglu
İletişim
Yayın, telif hakları, röportaj ve konuşma talepleri için