Kaos Stratejisi

Kitap bir tezle değil, bir itirafla açılır. Kendisinin de kaygılı olduğunu ve belirsizliğin içinde çalıştığının farkında olduğunu yazar; başlangıçtaki sorular herkesin sorduğu sorulardır. Başımıza gelen stratejik bir yöntem mi? Bir simülasyonun içinde miyiz? Dünyada güvenilir bir sistem kaldı mı? Reddettiği şey, “kaos var” gözleminde durup kalmaktır. Bir durumu adlandırmak onu tarif etmek değildir; tedavi gelmeden önce tanım ve teşhisin tam olması gerekir.

Çıkış noktası Immanuel Wallerstein’ın yapısal krizdeki dünya-sistem tasviridir: belirleyici özelliği kaotik belirsizlik olan ve her büyük aktörün önceliklerinin ani tersine dönüşlere açık olduğu bir sistem. Tokmakoğlu’nun hamlesi, bu durumu alıp yöntem haline geldiğini savunmaktır. Birileri, diye önerir, kaos zaten bilindiğine göre onu bilinçli biçimde, daha kontrollü ve daha sonuç verici şekilde kullanmaya karar vermiş olabilir. Böyle bir karar verilmiş olsun ya da olmasın, artık söylenebilir: strateji kaotiktir.

Analiz adı konmuş köşe taşlarına dayanır: küresel-stratejik bakış, küresel kapitalizm vizyonu, Dördüncü Sanayi Devrimi, iklim değişikliği, jeopolitik yaklaşım ve dinamik bir atmosfer. Yöntemi, özünde kaotik saydığı ekonomiden ödünç alınmıştır: 2008 krizi, kaosun içinde bile önceki dönemin disiplinli, tarafsız ve akılcı çalışmasının rehber olmaya devam ettiğini öğretmiştir. Kitap tek bir dönemin belgesi değil, o türden bir çalışma olmakta ısrar eder. Adını andığı figürler, Trump, Hamaney ve Netanyahu, birer örnektir; gelip geçicidir.